Wypadki i choroby zawodowe powstałe w szczególnych okolicznościach

Zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. 2013 poz. 737) dalej uso, wypadki i choroby zawodowe, które miały miejsce w ściśle określonych sytuacjach, są zdarzeniami zaistniałymi w szczególnych okolicznościach.

Wypadek powstały w szczególnych okolicznościach to, zgodnie z art. 2 uso, zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło:

a) przy ratowaniu innych osób od grożącego ich życiu niebezpieczeństwa;

b) przy chronieniu własności publicznej przed grożącą jej szkodą;

c) przy udzielaniu przedstawicielowi organu państwowego lub organu samorządu terytorialnego pomocy przy spełnianiu czynności urzędowych;

d) przy wykonywaniu prac związanych ze spisami powszechnymi;

e) przy ściganiu lub ujęciu osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub przy chronieniu innych osób przed napaścią;

f) przy wykonywaniu funkcji radnego lub członka komisji rady wszystkich jednostek samorządu terytorialnego albo przy wykonywaniu przez sołtysa czynności związanych z tym stanowiskiem;

g) przy wykonywaniu funkcji ławnika w sądzie;

h) w czasie zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych realizowanych przez jednostki organizacyjne systemu oświaty, zajęć w szkole wyższej lub zajęć na studiach doktoranckich albo w czasie odbywania praktyki przewidzianej organizacją studiów lub nauki;

i) przy pracy w Ochotniczych Hufcach Pracy na innej podstawie niż umowa o pracę;

j) przy pracy wykonywanej w ramach terapii zajęciowej w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami, o których mowa w przepisach o działalności leczniczej;

k) przy wykonywaniu bezpośredniej ochrony przed klęskami żywiołowymi;

l) przy wykonywaniu funkcji członka komisji powołanej przez organ państwowy lub organ samorządu terytorialnego do przeprowadzenia wyborów lub referendum;

ł) przy wykonywaniu świadczeń przez wolontariusza, o którym mowa w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536, z późn. zm.);

m) w trakcie uczestnictwa w centrum integracji społecznej;

n) przy wykonywaniu przez bezrobotnego prac społecznie użytecznych, o których mowa w art. 73a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 i 675);

ń) przy odbywaniu praktyki absolwenckiej w rozumieniu ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. Nr 127, poz. 1052).

Za chorobę zawodową  uważa się chorobę określoną w art. 235 [1] Kodeksu pracy, powstałą przy wykonywaniu zajęć lub pracy, o których mowa w  pkt 8 i 9.

Jak wynika z powyższego, sytuacje, które uprawniają do świadczeń z tytułu wypadków i chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach, nie mają związku z podleganiem ubezpieczeniom społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz nie mają charakteru stosunku pracy lub cywilnoprawnego, określonych w ustawie wypadkowej.

Uznanie zdarzenia za powstałe w szczególnych okolicznościach, uprawnia poszkodowanego do otrzymania świadczeń finansowanych z budżetu państwa. Świadczeniami tymi są:

a) renta z tytułu niezdolności do pracy;

b) jednorazowe odszkodowanie;

c) świadczenia opieki zdrowotnej określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w zakresie niezbędnym do leczenia następstw wypadku lub choroby zawodowej, pod warunkiem że osoby te nie są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym.

Osobie, która poniosła koszty pogrzebu osoby poszkodowanej wskutek wypadku lub choroby zawodowej albo osoby pobierającej rentę na podstawie ustawy, przysługuje zasiłek pogrzebowy.

Członkom rodziny osób, które zmarły wskutek wypadków zaistniałych w szczególnych okolicznościach oraz członkom rodziny osób, które zmarły wskutek choroby zawodowej, przysługuje renta rodzinna i jednorazowe odszkodowanie.

Powyższe świadczenia, w przypadku zaistnienia wypadku, nie przysługują osobie, która dopuściła się rażącego niedbalstwa lub winy umyślnej.

Świadczenia wypłacane są na wniosek osoby poszkodowanej. Osoba ubiegająca się o świadczenia z tytułu wypadku w szczególnych okolicznościach, zobowiązana jest dołączyć do wniosku dokumentację wypadku, a osoba ubiegająca się o świadczenie z tytułu choroby zawodowej – decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej.

O ile w przypadku chorób zawodowych sytuacja jest prosta (poszkodowany otrzymuje decyzję właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego, która stanowi załącznik do wniosku ), o tyle w przypadku wypadku zaistniałego w szczególnych okolicznościach ustawa nie określa ani trybu postępowania ani wzoru dokumentów niezbędnych do ustalenia praw do świadczeń. Dlatego też aby móc ubiegać się o świadczenia z tytułu wypadków i chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach, należy przede wszystkim zebrać niezbędny materiał dowodowy, który umożliwi właściwą kwalifikację wypadku zgodnie z jego definicją określoną w ustawie i przedłożenie jej wraz z wnioskiem do ZUS tj. dokumenty medyczne, oświadczenia poszkodowanego, świadków, potwierdzenia wykonywania danej czynności, która upoważnia poszkodowanego do ubiegania się o świadczenia. Nie ma obowiązku ustalania okoliczności i przyczyn danego zdarzenia w podobnym trybie, jaki ma miejsce w przypadku wypadków przy pracy.

Autor: Adam Pisarczuk

Sprawdź specjalistyczne publikacje z zakresu bhp i prawa pracy

About the Author

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *